Çin’de 1.022 üniversite öğrencisi; yöntem: kesitsel çevrim içi anket; öz düzenleme yorgunluğu aracılığı ve öz şefkat düzenleyici ilişkileri. Aracılık ve etkileşim terimleri müdahale etkisi göstermez; kolayda örneklem ve aynı anda ölçümler yorumu sınırlar.
Belirsizlik ve akademik tükenmişlik arasındaki soru
Geleceğin nasıl şekilleneceğini bilmemek üniversite öğrencilerini yorabilir. Fakat “belirsizliği sevmemek” ile “derslere karşı tükenmiş hissetmek” arasındaki ilişkiyi açıklamak için araya giren süreçleri de incelemek gerekir. Qiang ve arkadaşlarının çalışması belirsizliğe tahammülsüzlük (intolerance of uncertainty; Almanca: Unsicherheitsintoleranz), öz düzenleme yorgunluğu, öz şefkat ve akademik tükenmişlik arasındaki ilişkileri birlikte ele aldı.
Kimler incelendi?
Çin’de 1.022 üniversite öğrencisine çevrim içi anket uygulandı. Katılımcılar kolayda örnekleme yöntemiyle belirlendi; bu, her üniversite öğrencisinin araştırmaya seçilme olasılığının eşit olmadığını gösterir. Veri tek bir zaman diliminde toplandı. Araştırmacılar ilişkileri korelasyon, regresyon ve aracı/düzenleyici değişken analizleriyle modelledi. Bu yöntem değişkenlerin birbirine nasıl bağlandığını sınar, fakat olayların zaman içindeki sırasını doğrudan göstermez.
Ne bulundu?
Belirsizliğe tahammülsüzlük ile akademik tükenmişlik arasında pozitif ilişki bulundu. Öz düzenleme yorgunluğu, modelde bu ilişkinin bir bölümünü istatistiksel olarak açıklayan aracı değişken olarak yer aldı. Öz şefkatin bazı ilişkilerin gücünü değiştirdiği bildirildi. Çalışmanın korelasyon tablosunda belirsizliğe tahammülsüzlük ile tükenmişlik arasında r=0,39, öz düzenleme yorgunluğu ile tükenmişlik arasında r=0,52 görüldü. Bu değerler bir öğrencinin ne kadar tükenmiş hissedeceğini bireysel düzeyde tahmin etmek için yeterli değildir.
Öz şefkat, her şeyi olumlu görmek değildir
Öz şefkat (self-compassion; Almanca: Selbstmitgefühl), zorlanmayı inkâr etmeden kendine daha adil ve anlayışlı yaklaşmayı ifade eder. Bu araştırmada bir “tedavi uygulaması” denenmedi. Dolayısıyla “öz şefkat egzersizi tükenmişliği azaltır” sonucu doğrudan bu çalışmadan çıkmaz. İstatistiksel düzenleyici etki, müdahalenin klinik etkililiğiyle aynı şey değildir.
Okurlar için olası anlamı
Bir öğrenci başarısızlık korkusu yaşadığında yalnızca daha çok çalışmayı hedeflemek yerine hangi belirsizliklerin kendisini tükettiğini ayırt edebilir: Not mu, mezuniyet mi, iş bulma ihtimali mi? Duyguyu ve koşulları ayrı ayrı yazmak, çoğu zaman deneyimi daha anlaşılır kılar. Bunun bir performans arttırma yöntemi olduğu araştırmayla kanıtlanmış değildir; yalnızca suçlayıcı olmayan bir öz gözlem önerisidir.
Sınırlılıklar
Kesitsel tasarım nedensellik sağlamaz. Öz bildirim, aynı ölçüm yöntemi kaynaklı yanlılık oluşturabilir. Tek ülke, belirli yaş aralığı ve kolayda örneklem Türkiye’deki tüm öğrencileri temsil etmez. Çalışma “belirsizlik tükenmişliğe neden olur” cümlesiyle değil, bir modelin veriyle ne kadar uyumlu olduğuyla okunmalıdır.
Qiang, J., He, X., Xia, Z., Huang, J. ve Xu, C. (2024). “The association between intolerance of uncertainty and academic burnout among university students: the role of self-regulatory fatigue and self-compassion.” Frontiers in Public Health. DOI: 10.3389/fpubh.2024.1441465. Lisans: CC BY 4.0.