Yeme bozuklukları, yeme davranışında ve bununla ilişkili düşünce ve duygularda ciddi bozulmalarla giden ruhsal hastalıklardır. Bir tercih ya da yaşam tarzı değildir; tıbbi komplikasyonlara yol açabilen ve uzman desteği gerektiren durumlardır. Her yaştan, cinsiyetten ve beden yapısından insan etkilenebilir. Erken fark etmek iyileşme şansını artırır.
Başlıca türler
- Anoreksiya nervoza: Yemeyi ciddi biçimde kısıtlama, kilo alma konusunda yoğun korku ve bozulmuş beden algısı.
- Bulimiya nervoza: Kontrol kaybı hissiyle giden aşırı yeme dönemleri ve ardından bunu telafi etmeye yönelik davranışlar.
- Tıkınırcasına yeme bozukluğu: Kısa sürede çok miktarda yeme ve kontrolü kaybetme dönemleri; sonrasında suçluluk ve utanç. Telafi davranışı yoktur.
Uyarı işaretleri
- Yemek, kilo ve beden şekliyle aşırı uğraş
- Öğün atlama, belirli besin gruplarını tamamen bırakma
- Başkalarının yanında yemekten kaçınma, gizli yeme
- Yemekten hemen sonra sık sık tuvalete gitme
- Aşırı ve zorlayıcı egzersiz
- Ruh hâlinde çökkünlük, kaygı, içe kapanma
- Halsizlik, baş dönmesi, adet düzensizliği gibi bedensel değişiklikler
Nedenleri
Genetik ve biyolojik etkenler, kaygı ve mükemmeliyetçilik gibi psikolojik özellikler, travmatik deneyimler ve zayıflığı yücelten sosyal baskılar birlikte rol oynar.
Tedavi
Tedavi genellikle bir ekip işidir: hekim, ruh sağlığı uzmanı ve diyetisyen birlikte çalışır. Psikoterapi tedavinin temelidir; gençlerde aile temelli yaklaşımlar etkilidir. Beslenme düzeninin güvenli biçimde yeniden kurulması ve bedensel sağlığın izlenmesi gerekir. Bazı durumlarda yatarak tedavi gerekebilir.
Yakınından endişeleniyorsan
Kilosu ya da görünüşü yerine endişelerini ve onu önemsediğini anlatarak konuş. Suçlamadan, yemek üzerine tartışmaya girmeden onu bir hekime yönlendir. Bayılma, göğüs ağrısı, ciddi halsizlik gibi durumlar acil değerlendirme gerektirir: 112.